|
Kalite, nitelik artışının sağlanmasıdır. Toplam kalite ise, mevcut ve gelecekteki beklentilerin tam ve ekonomik bir şekilde karşılanmasını amaçlayan bir iş anlayışıdır. Bu anlayış toplamdır, çünkü;
· tüm çalışanların katılımını, hedef ve fikir birliğini içerir,
· yapılan işlerin tüm yönlerini kapsar.
Bunun için;
· yönetimin kalitesini,
· insan kalitesini,
· yapılan işin kalitesini,
· ürün ve hizmet kalitesini artırmayı amaçlar.
Toplam kalite günümüzde çalışanların, işbirliği kurulan kişi veya kuruluşların,
Toplumun, mutluluğunu hedefler. Bunun için toplam kalitede yöntem sistematik düşünce yoluyla sürekli iyileştirmenin sağlanmasıdır. Deming Çevrimi olarak bilinen PUKÖ (Planla, Uygula, Kontrol et, Önlem al) kuruluşları sürekli iyileştirmeye taşıyan iş disiplinidir. TKY’nin yapı taşları ise organizasyonların tüm bölümleri ve tüm çalışanlarıdır.
Toplam kalitenin eğitim sektöründeki uygulama biçimi Okul Gelişim Modeli (OGM)dir.
Planlı Okul Gelişim Modeli
Planlı Okul Gelişim Modeli 1994 yılından itibaren EARGED tarafından 208 MLO’da uygulanmaktadır. Bu modelin Bakanlığımız EARGED Başkanlığının 12.04.2002 tarih ve 1322 sayılı yönergesi ile tüm okullarda TKY uygulamalarında kullanılmasına YÖDGED Başkanlığı ile işbirliği yapılarak karar verilmiştir.
ÖZDEĞERLENDİRME
Bakanlığımızca Okul Gelişim sürecindeki ihtiyaç analizi olarak yapılandırılan basamak öz değerlendirme basamağı şeklinde değiştirilerek, Planlı Okul Gelişim çalışmaları ile EFQM Mükemmellik Modeli arasında paralellik sağlanmıştır.
· Öz değerlendirme, bir kurum veya kuruluşun faaliyetlerini ve iş sonuçlarını, EFQM Mükemmellik Modelini esas alan bir modelle kıyaslayarak, kapsamlı, sistematik ve düzenli olarak gözden geçirmesidir.
· Öz değerlendirme süreci ile kuruluşlar kuvvetli yönlerini ve iyileştirmeye açık alanlarını belirler, iyileştirme faaliyetlerini başlatır ve gelişmeleri sürekli izleyerek planlarını gözden geçirirler.
· Öz değerlendirme çalışanlara uygulanan değil, çalışanlarca uygulanan bir süreçtir. Unutmayın, kuruluşunuzu daha iyiye götürecek olan öz değerlendirme değil sizsiniz !
ÖZDEĞERLENDİRME SÜRECİ
EFQM Mükemmellik Modeli kriterleri baz alınarak yapılan öz değerlendirmelerde tek bir yöntemden söz edilemez. Yöntemin belirlenmesinde kurumun özellikleri ve bu işten beklenen yarar göz önünde bulundurulmalıdır. Yöntemle ilgili karar üst yönetim ve OGYE tarafından alınır.
Özdeğerlendirme Yöntemleri
1. Soru listesi Yöntemi
2. Matris Şema Yöntemi
3. Çalıştay Yöntemi
4. Özdeğerlendirme Formu Yöntemi
5. Ödül Benzetimi Yöntemi
Bu yöntemlerle ilgili gerekli doküman ve kaynaklar Kal Der (Ulusal Kalite Derneği) İzmir şubesinden temin edilebilir. Her ne kadar farklı özdeğerlendirme biçimleri uygulanıyor ise de,genel olarak bir özdeğerlendirme süreç basamakları aşağıdaki gibidir.
EFQM MÜKEMMELLİK MODELİ 2000 EĞİTİM KURUMLARI KILAVUZU
1. KRİTER
LİDERLİK
Liderler kurumun misyonunu ve vizyonunu nasıl oluşturmakta, bunların gerçekleştirilmesini nasıl kolaylaştırmaktadırlar. Uzun vadede başarı için gerekli kurumsal değerleri nasıl geliştirmekte ve bunları uygun faaliyet ve davranışları ile nasıl yaşama geçirmektedirler. Kurumun yönetim sisteminin oluşturulması ve yaşama geçirilmesi konusunda kişisel olarak nasıl rol almaktadırlar.
Alt Kriterler
Liderlik kriterleri kapsamında aşağıdaki dört alt kriter göz önünde bulundurulmalıdır.
1.a. Liderler kurumun misyon, vizyon ve değerlerini nasıl oluşturmakta ve bir mükemmellik kültürü doğrultusunda nasıl örnek olmaktadırlar.
Bu alt kriterler ise şu konuları içerebilir:
· Kurumun misyon ve vizyonunu oluşturma
· Kurum kültürünün yaratılmasına destek olacak etik kurallar ve değerleri oluşturma ve bunların yaşama geçirilmesi sürecinde örnek olma
· Kendi liderliklerinin etkinliğini gözden geçirme, iyileştirme ve gelecekteki liderlik gereksinimlerine göre gereken önlemleri alma
· İyileştirme çalışmalarında kişisel olarak ve aktif biçimde rol alma
· Yetkelendirme[1], yaratıcılık ve yenilikçilik konularında çalışanlara önderlik etme ve özendirme; Örneğin, kurumun organizasyonel yapısını değiştirme, öğrenme ve iyileştirme çalışmalarına kaynak sağlama
· Öğrenme faaliyetlerini özendirme, destekleme ve sonuçlarına göre gereken önlemleri alma
· İyileştirme çalışmalarında öncelikleri saptama
· Kurum içinde birlikte çalışmayı özendirme ve harekete geçirme
1.b. Liderler kurumun yönetim sisteminin oluşturulması, bu sistemin yaşama geçirilmesi ve sürekli olarak iyileştirilmesi çalışmalarında kişisel olarak nasıl rol almaktadırlar.
Bu alt kriterler ise şu konuları içerebilir:
· Kurumun organizasyonel yapısını politika ve stratejiyi yaşama geçirme doğrultusunda düzenleme
· Süreçlerin yönetimine ilişkin bir sistemin oluşturulmasını ve uygulanmasını sağlama
· Politika ve stratejinin oluşturulması, yayılımı ve güncelleştirilmesine ilişkin bir sürecin tasarlanmasını ve uygulanmasını sağlama
· Temel faaliyet sonuçlarının ölçülmesine, gözden geçirilmesine ve iyileştirilmesine ilişkin bir sürecin tasarlanmasını ve uygulanmasını sağlama
· Yaklaşımlara ilişkin iyileştirmelerin örneğin yaratıcılık, yenilikçilik ve öğrenme faaliyetleri yoluyla tanımlanması, planlanması ve uygulanması amacıyla bir sürecin ya da süreçlerin tasarlanması ve uygulanmasını sağlama
1.c. Liderler müşterilerle, işbirliği yapılan kurumlarla ve toplumun temsilcileri ile ilişkileri nasıl yürütmektedirler.
Bu alt kriterler ise şu konuları içerebilir:
Gereksinim ve beklentileri saptama, anlama ve yanıtlama
· İşbirlikleri[2] kurma ve işbirlikleri içinde yer alma
· Ortak iyileştirme çalışmaları başlatma ve bu çalışmalarda yer alma
· Paydaşları birey ve ekip olarak işe yaptıkları katkı veya bağlılıkları nedeniyle takdir etme
· Meslek kurumlarında,[3] konferanslarda ve seminer çalışmalarında, özellikle mükemmellik anlayışının geliştirilmesi ve desteklenmesi konularında rol alma
· Çevrenin iyileştirilmesi ve kurumun topluma yaptığı katkıların arttırılması çalışmalarını destekleme ve bu çalışmalarda yer alma
1.d. Liderler kurumun çalışanlarını nasıl motive etmekte, desteklemekte ve tanımaktadırlar.
Bu alt kriterler ise şu konuları içerebilir:
· Kurumun misyon, vizyon ve değerlerini, politika ve stratejisini, planlarını, amaçlarını ve hedeflerini çalışanlara kişisel olarak iletme
· Erişilebilir olma, çalışanları aktif bir biçimde dinleme ve yanıtlama
· Çalışanlara kendi planlarını, amaç ve hedeflerini gerçekleştirmeleri doğrultusunda yardım etme ve destek olma
· Çalışanları, iyileştirme çalışmalarında yer almaları için özendirme ve bu konuda onlara yardımcı olma
· Kurum içinde her düzeyde birey ve grupların çabalarını zamanında ve uygun biçimde takdir etme
2. KRİTER
POLİTİKA VE STRATEJİ
Kurum misyon ve vizyonunu, net bir biçimde paydaşlara odaklanmış bir strateji ve bunu destekleyen uygun politikalar, planlar, amaçlar, hedefler ve süreçler yoluyla nasıl gerçekleştirmektedir.
Alt Kriterler
Politika ve strateji kriteri kapsamında aşağıdaki beş alt kriter göz önünde bulundurulmalıdır.
2.a. Politika ve strateji, paydaşların mevcut ortamdaki ve gelecekteki gereksinim ve beklentilerini nasıl temel almaktadır.
Bu alt kriter şu konuları içerebilir:
· Kurumun mevcut durumdaki ve gelecekte içinde yer alacağı pazar[4] ve pazarın ilgili kısmını tanımlamaya yarayacak bilgilerin toplanması ve bunların değerlendirilmesi
· Müşterilerin, çalışanların, işbirliği yapılan kurumların, diğer paydaşların ve toplumun uygun gereksinim ve beklentilerinin anlaşılması ve önceden tahmin edilebilmesi
· Rakiplerin[5] faaliyetleri de dahil olmak üzere pazardaki gelişmelerin değerlendirilmesi ve tahmin edilebilmesi
2.b. Politika ve strateji, performans ölçümü, araştırma öğrenme ve yaratıcılıkla ilgili çalışmalardan elde edilen bilgileri nasıl temel almaktadır.
Bu alt kriterler şu konuları içerebilir:
· Kurum içi performans göstergelerinin toplanması ve değerlendirilmesi
· Öğrenme faaliyetlerine[6] ilişkin verilerin toplanması ve değerlendirilmesi
· Rakiplerin ve sınıfında en iyi olan kurumların performanslarının analiz edilmesi
· Toplumsal, yasal ve çevresel konuların izlenmesi ve değerlendirilmesi
· Ekonomik ve demografik göstergelerin izlenmesi ve değerlendirilmesi
· Yeni teknolojilerin yaratacağı etkilerin değerlendirilmesi
· Paydaşların fikirlerin değerlendirilmesi ve bu fikirlerden yararlanılması
2.c. Politika ve strateji nasıl oluşturulmakta, gözden geçirmekte ve güncelleşmektedir.
Bu alt kriterler şu konuları içerebilir:
· Paydaşların gereksinim ve beklentilerinden, öğrenme ve yeniliklere ilişkin çalışmalardan elde edilen bilgiler temel alınarak politika ve stratejinin kurumun misyon, vizyon ve değerleri ile uyum içinde oluşturulması
· Paydaşların gereksinim ve beklentilerinin dengelenmesi
· Kısa ve uzun vadedeki baskı taleplerin dengelenmesi
· Risklerle[7] başa çıkabilmek için alternatif senaryolar ve olasılık planlarının oluşturulması
· Mevcut ve gelecekteki rekabet üstünlüğünün belirlenmesi
· Kurumun politika ve stratejinin işbirliği yapılan kurumların politika ve stratejinin uyumunun sağlanması
· Mükemmellik anlayışının temel kavramlarının politika ve stratejiye yansıtılması
· Politika ve stratejinin uygunluğunun ve etkinliğinin değerlendirilmesi
· Kritik başarı faktörlerinin belirlenmesi
· Politika ve stratejinin gözen geçirilmesi ve güncelleştirilmesi
2.d. Politika ve stratejinin yayılımı, kilit süreçler çerçevesi yoluyla nasıl gerçekleştirilmektedir.
Bu alt kriterler şu konuları içerebilir:
· Kurumun politika ve stratejinin yaşama geçirilmesi için gerekli kilit süreçler[8] çerçevesinin belirlenmesi ve oluşturulması
· Kilit süreçler sahiplerinin açık bir biçimde belirlenmesi
· Kilit süreçlerin ilgili paydaşlar da dikkate alınarak tanımlanması
· Politika ve stratejinin yaşama geçirilmesini sağlayacak kilit süreçler çerçevesinin etkinliğinin gözden geçirilmesi
2.e. Politika ve strateji nasıl duyurulmakta ve yaşama geçirilmektedir.
Bu alt kriterler şu konuları içerebilir:
· Politika ve stratejinin uygun unsurlara duyurulması ve yayılımının sağlanması
· Politika ve stratejinin kurumun bütününde faaliyetlerin planlanması ve amaçlarla hedeflerin saptanması için bir temel olarak kullanılması
· Plan, amaç ve hedeflerin uyumun sağlanması, önceliklerin saptanması, üzerinde anlaşmaya varılması ve bunların duyurulması
· Politika ve stratejiye ilişkin bilinç düzeyinin değerlendirilmesi
|
